ОВООНЫ ЧУЛУУНЫ ЗАВСРААС ХҮНИЙ ҮС УНЖИЖ БАЙХЫГ ОЛЖЭЭ...ХАРИН ТҮҮНИЙГ ТАТАХАД ЧУЛУУН ДООРООС “ЭЭЖ ЭЭ...” ГЭХ ДУУ ГАРАВ... 1996 оны есдүгээр сарын сүүлчээр Ринчин гэдэг залуу нутгийнхаа Хар салхитын даваагаар адуугаа эрж яваад нэгэн хачирхалтай зүйл олж харжээ. Давааны оройд байх хуучин овооны чулуун завсраас эмэгтэй хүний урт хар үс салхинд намирч байв. Тэр хавьд хүн амьтан байсангүй, харин үс нь овооны голоос цухуйж, үзүүртээ нарийн улаан туузтай харагджээ. Ринчин адууны дэл орооцолдсон байх гэж бодоод ойртсон ч үсийг хуруугаараа барихад хүний толгойн үс шиг зөөлөн, бас чийгтэй байлаа. Тэр үсний үзүүрээс атган зөөлөн таттал чулуун доороос ямар нэгэн зүйл хөдөлж, овооны гүнд бүдэгхэн чимээ гарав. Ринчин гараа тавьж, чих тавин хэсэг зогсоход салхи ч үгүй атлаа овооны жижиг чулуунууд хоорондоо хавиралдах шиг болжээ. Дахин татахад үс нь сугарсангүй, харин чулууны завсраас улам урт гарч ирэв. Тэгтэл яг хөл дороос нь эмэгтэй хүн амьсгаадан санаа алдах шиг сонсогдсон тул залуу цочин ухарчээ. Хар салхитын овоог нутгийнхан эртнээс тахиж ирсэн боловч сүүлийн хорь шахам жил бараг хэн ч гар хүрэхээ больсон байв. Өвгөд хөгшид тэр давааг нар жаргасны дараа давдаггүй, овооны чулуунаас гэртээ авчирч болохгүй хэмээн захидаг байжээ. Зарим хүн давааны оройд адуу гэнэт үргэж, зарим нь шөнө эмэгтэй хүн уйлахыг сонссон гэж ярьдаг байсан ч тэдгээрийг үнэн гэж батлах хүн байсангүй. Харин Ринчин тэр өдөр анх удаа овооны чулуун завсраас өөрийн нүдээр хүний үс гарч байхыг харсан юм. Тэр гэртээ ирээд болсон явдлыг аав Гүржавдаа ярьжээ. Галын дэргэд тамхиа нэрж суусан Гүржав үсний тухай сонсмогцоо хөдөлгөөнгүй болж, гар дахь тамхи нь шалан дээр унав. Ринчин улаан туузтай байсан тухай хэлэхэд аавынх нь царай бүр ч хувхай цайжээ. Гүржав босож ирээд хүүгийнхээ мөрнөөс чанга атган, “Чи тэр чулуунд дахиж бүү хүр, сонсов уу!” гэж урьд өмнө хэзээ ч гаргаж байгаагүй хоолойгоор орилов. Ринчин аавыгаа яагаад ингэтлээ айсныг ойлгосонгүй. Гүржав харин тайлбар хэлсэнгүй, гадагш гарч хашааны хаалгыг хүртэл түгжээд, оройжин дуугаа хураажээ. Шөнө дунд Ринчин ус уухаар босоход аав нь гэрийнхээ хойморт сууж, хуучин модон авдраас гаргасан нэгэн жижигхэн зургийг ширтэж байв. Зураг дээр урт хар үстэй залуухан бүсгүй инээмсэглэн зогсох бөгөөд гэзгэнд нь улаан тууз уясан байлаа. Маргааш өглөө Ринчин овоонд дахин очиход үс урьдынхаасаа илүү урт болсон байв. Өчигдөр чулуун завсарт ганцхан хар гэзэг цухуйж байсан бол одоо гурван өөр завсраас нарийн ширхэгтэй үс гарчээ. Тэр нэг чулууг хөдөлгөж үзтэл доор нь хар шороо бус, нойтон шавар шиг бараан зүйл наалдсан байлаа. Харин шаврын завсраас эмэгтэй хүний жижигхэн мөнгөн товч гарч ирэхэд Ринчин энэ овооны доор ямар нэгэн нууц байгааг ойлгожээ. Тэр мөнгөн товчийг халааслаад сумын төв рүү буцаж явахад морь нь даваанаас буусан хойно ч тайвширсангүй. Амьтан үе үе хойш эргэж, хэн нэгэн араас дагаж байгаа мэт тургиж байв. Ринчин гэртээ хүрээд товчоо ширээн дээр тавихад Гүржав түүнийг хараад аягаа алджээ. “Үүнийг хаанаас авсан юм бэ?” гэж асуусан аавынх нь хоолой чичирч байлаа. Ринчин овооны доороос олсноо хэлэхэд Гүржав товчийг гартаа аваад удаан ширтэв. Дараа нь хүүгээ гэрээс гарч байхыг шаардаж, өөрөө ганцаараа үлджээ. Ринчин үүдний завсраар харахад аав нь мөнгөн товчийг алган дээрээ тавьчихаад толгойгоо гудайлган сууж байв. Тэгснээ хэн нэгэнд сонсогдохоос айсан мэт маш аяархан “Нинжбадгар аа…” гэж хэлжээ. Нинжбадгар гэдэг нэрийг Ринчин тэр хүртэл огт сонсоогүй байв. Тэр орой аавыгаа унтсаны дараа гэрийнхээ авдрыг онгойлгож, өмнөх шөнө харсан зургийг хайжээ. Хуучин захидал, хөдөлмөрийн дэвтэр, шарласан баримтуудын ёроолоос бүсгүйн зураг олдсон бөгөөд ард нь “1978 оны зун, Нинжбадгар” гэж бичсэн байв. Зургийн баруун доод буланд бүсгүйтэй хамт зогсож байсан гурван залуугийн нэг нь өөрийнх нь аав болохыг Ринчин таньжээ. Тэр үед Гүржав хорин хэдхэн настай, сумын нэгдлийн жолооч байжээ. Зурагт… ЛАЙКАА ДАРААД “ОВОО” ГЭЖ БИЧЭЭД БИО ХЭСГЭЭС ҮРГЭЛЖЛҮҮЛЭН УНШААРАЙ ✅ — TikTok @naba.verse